Papier en web

Het is vaker gezegd: we gaan gebukt onder een overdaad aan informatie. Internet lijkt dat proces verder te hebben versneld. De 'informatie-explosie' en het directe gevolg ervan voor de schrijver -de grote nadruk op het toegankelijk presenteren van informatie- is echter zeker niet voorbehouden aan het web. Laatst las ik weer eens Lodewick's 'Literaire kunst' uit mijn middelbare schooltijd. Zo'n boekje zou tegenwoordig waarschijnlijk afgekeurd worden. Het heeft een vreemde structuur, een warrige tekst en vooral: een saaie vormgeving. Sinds Lodewick is er blijkbaar veel veranderd. Soms denken we dat slachtoffer te zijn van een voortrazende technologische wedloop. Maar in werkelijkheid leggen we zélf de lat steeds hoger.

Overeenkomstige regels

Schrijven voor het beeldscherm vereist regels voor structuur en stijl die ook gelden voor informatieve teksten of handleidingen. De kunst is te weten op welke plaats van een website welke vuistregels gelden. Schrijfregels die zowel op beeldscherm als op papier gelden zijn bijvoorbeeld:

een tekststructuur van titels en kopjes veronderstelt een ordeningsprincipe (zoals het alfabet) of een conventie (zoals het 'adviesrapport' vraagstelling - werkwijze - resultaten - conclusies - aanbevelingen);
een opsomming gaat uit van gelijkvormigheid van de geledingen en een genummerde opsomming veronderstelt een vaste volgorde en volledigheid;
een goede schrijfstijl richt zich binnen de beoogde doelgroep op begrijpelijkheid voor de leek en toegankelijkheid voor de expert - de een leest alles, de ander bladert snel naar het gewenste item;
een informatieve tekst is overzichtelijk en toegankelijk en nodigt uit tot cursorisch lezen (surfen).

Het aardige is dat de populariteit van het web ook heeft geleid tot oplossingen voor surfen in andere media zoals krant en tijdschrift. Het wordt de snelle bladeraar steeds gemakkelijker gemaakt door artikelen in zelfstandige losse onderdelen te splitsen, door het veelvuldig gebruik van tussenkoppen of overzichten inclusief eenvoudige 'ratings' (vijf zwarte bolletjes betekent dan bijvoorbeeld 'niet te missen').

Dat is dan een invloed die wat mij betreft meer welkom is dan de gebakken weblucht uit brochures: 'We zijn er in geslaagd verschillende disciplines te bundelen in krachtige interactieve business-concepten... '(1). Om nog maar te zwijgen over een nog twijfelachtiger invloed: het tv-programma met als voornaamste aspect het volledig gebrek aan privacy van opgesloten deelnemers gedurende 100 dagen (2). Als idee ontleent aan het web, maar vergeleken hiermee zijn de vele amateur-'webcams'(pc-camera's) natuurlijk kinderspel.

1) Uit de brochure van een bureau dat websites maakt.

2) BigBrother, zie (liever niet) http://www.big-brother.nl

Index Volgende rubriek